کشورمان ایران همواره در تمام حوزههای تخصصی بازرگانی و تجاری توانسته افراد موفق بسیاری را به جهان معرفی کند، بسیاری از این افراد هماکنون در اقصینقاط جهان مشغول به فعالیت در بسیاری از سازمانهای شاخص هستند؛ ماهنامه تجارت طلایی در راستای معرفی ایرانیان فعال در صنعت خردهفروشی خارج از کشور به سراغ افراد موفق در بخشهای مرتبط با این صنعت رفته تا تجربیات افراد را در اختیار فعالان این حوزه در ایران بگذارد. در این گفتوگو قصد داریم تجربیات خانم «شبنم بوشهری» را که درحالحاضر مدیر مرکزخرید «فستیوال پلازا» دوبی هستند، با شما به اشتراک بگذاریم .
لطفاً خودتان را معرفی کنید و از سوابق تحصیلی تان برای مخاطبان ماهنامه تجارت طلایی بگویید.
شبنم بوشهری هستم، سال ۲۰۰۲ از ایران به دوبی مهاجرت کردم؛ البته ابتدا برای تعطیلات به دوبی رفتم ولی برنامه عوض شد و اکنون سال هاست که در این شهر ساکن هستم. در سال ۲۰۰۲، در بخش املاک مشغول به کار شدم. در آن زمان، قانون خرید ملک ازسوی افراد غیر اماراتی به تازگی تصویب شده بود ولی شهر دوبی به وسعت اکنون نبود و تنها در چند مجموعه خرید و فروش ملک انجام می شد.
در رابطه با سوابق فعالیت های تجاری خود در کمپانی های بین المللی برای ما توضیح بدهید.
سال ۲۰۱۱ به صورت تصادفی با یک شرکت مشاوره مراکز خرید آشنا شدم و از من دعوت شد که با آنها همکاری کنم. در آن زمان، این شرکت مشاور یکی از مراکز خرید درحال ساخت در تهران بود. بعدها آن مرکزخرید افتتاح شد که امروز «ایران مال» نام دارد. متأسفانه همکاری این شرکت با مجموعه ایران مال چندان طول نکشید ولی همکاری من با این شرکت حدود ۵ سال ادامه پیدا کرد. زمانی که در این شرکت مشاوره مشغول به فعالیت بودم با مراکز خرید زیادی در خاورمیانه در ارتباط قرار گرفتم و به بسیاری از مراکز خرید و برندهای مختلف مشاوره دادم. بعد از آن شرکت مشاور، مجموعه الشایع از من دعوت به همکاری کرد که حدود ۷ سال در آنجا مشغول به کار بودم.
در مدت زمانی که با مجموعه الشایع کار می کردید، تجربه فعالیت با کدام برندها را داشتید؟
مجموعه الشایع یکی از بزرگ ترین برندهایی است که بزرگ ترین فرنچایزها را در دنیا مدیریت می کند و یکی از معدود مجموعه هایی است که از شروع یک پروژه تا پایان آن مراحل را کنترل می کند. مجموعه الشایع برندهایی مثل H&M ، استارباکس، مادرکر، ویکتوریا سکرت و چیزکیک فکتوری را به صورت مدل فول فرانچایز مدیریت می کند.
از چه زمانی به هلدینگ «الفطیم» پیوستید و مدیریت مرکز خرید فستیوال پلازا را قبول کردید؟
ماه سپتامبر فعالیتم را در مجموعه الفطیم شروع کردم. این یک تجربه جدید برای من بود اما تجربه اصلی من در لیزینگ و مشاوره برند و مراکز خرید بود و فعالیت اصلی من در مجموعه الشایع، توسعه برندهای زیرمجموعه و بررسی بودجه سال های آینده برای اجاره بود ولی تجربه کاری در شرکت الفطیم، مدیریت مرکز خرید بود؛ در نتیجه تمام امور عملیات ها و تجهیزات امنیتی زیر نظر من قرار دارد که تجربه جدیدی است، ضمن اینکه موارد مختلفی را در این مدت آموختم. مسئولیت هایی هم وجود دارد که در موقعیت های مختلف باید بلافاصله تصمیم گیری شود.
از تجربه مدیریت تان در مراکز خرید برای ما بگویید؛ آیا شغل پرمسئولیت مدیریت مرکز خرید جذاب تر است یا مشاغل قبلی شما؟
هر دو تجربه در کنار هم به من در شناخت مسئولیت هایم کمک می کنند. اگر تجربه پیشین را نداشتم، نمی توانستم مسئولیت مدیریت مرکز خرید را برعهده بگیرم. مجموعه الشایع مثل یک مدرسه عمل می کرد و در تمام مراحل یک پروژه زیر نظر مدیران کار انجام می شد، درحالی که تمام مسئولیت برعهده مدیران است، ضمن اینکه مدیر پروژه در ساخت وساز همکار و همراه مدیران لیزینگ بود ولی مسئولیت اصلی برعهده مدیراملاک بود، در نتیجه با توجه به محدودیت زمانی برای افتتاح فروشگاه ها و کلاً امور روزانه یکی از بهترین تجربه ها برای من بود که بتوانم راه حل های مختلف برای مشکلات متفاوت را پیشنهاد بدهم.
در فستیوال پلازا، تیم لیزینگ و تیم حقوقی در مرکز خرید مستقر هستند یا از طرف دفتر مرکزی هلدینگ، پروژه را حمایت می کنند؟
در فستیوال پلازا یک تیم حقوقی و لیزینگ از دفتر اصلی مدیریت می کنند ولی با وجود تماس هایی که من در زمینه لیزینگ در ریتیل مارکتینگ دارم، بسیاری اوقات لیزینگ به صورت مستقیم ازسوی من انجام می شود و کارهای اداری مثل نوشتن اجاره و امضای مدارک به دفتر مرکزی داده می شود.
به عنوان مدیر مرکزخرید نظرتان نسبت به اینکه اخیراً مراکز خرید امارات در مجموعه های شان دو هایپرمارکت را افتتاح می کنند، چیست؟ آیا شما این رویکرد را تأیید می کنید یا عقیده دارید که یک هایپرمارکت بزرگ برای مرکز خرید کافی است؟
مسئله بسیار جالبی است. به نظرم داشتن دو سوپرمارکت کار بسیار هوشمندانه ای است. معمولاً یکی سوپرمارکت و دیگری هایپرمارکت است ولی از نظر مشتری، سوپرمارکت و هایپرمارکت یک مجموعه می تواند ۴۰ تا ۵۰ درصد پروفایل مشتری یک مجموعه را تشکیل بدهد. وقتی بیشتر از یک سوپرمارکت در یک مجموعه وجود دارد، محدودیت از بین می رود و مشتری افزایش می یابد؛ این ایده بسیار خوبی است.
در حوزه آموزش و جذب نیروی مرکز خرید چه فرآیندهایی وجود دارد و اساساً در مجموعه هایی مثل مجموعه شما مقوله آموزش چه جایگاهی دارد؟
یکی از مهم ترین مقولات در هر سه مجموعه ای که فعالیت داشتم در زمینه آموزش و خرده فروشی است. کلاس های مختلفی مثل MESCS و مدرسه ریتیل در دوبی وجود دارد که زیر نظر ICSC کار می کنند و مدارک بسیار معتبری می توان گرفت؛ مانند CSM (مدیریت مال) و CLS (لیزینگ).
شما حتماً از مراکز خرید ایران در سفرهای تان بازدید داشته اید، چه تفاوت هایی میان مراکز خرید ایران و امارات می بینید؟
البته من چندان مراکز خرید جدید را ندیده ام ولی یکی از مهم ترین تفاوت هایی که می بینم این است که بسیاری از مراکز خرید ازسوی مهندسانی طراحی می شوند که اولویت شان زیبایی ساختمان است، مشاوره مراکز خرید هیچ نقشی از اول تا آخر پروژه ندارد. استانداردهای اصلی مراکز خرید مثلا ترجیحاً باید به صورت r ace t rack d esign طراحی شود که البته نادیده گرفته می شود. در نتیجه بسیاری از فضاها، راهروها و پارکینگ ها، استاندارد یک مال را ندارند و بیشتر برای مرکز تجاری ساخته می شوند. برای اینکه طراحان معمولاً به زیبایی پروژه توجه می کنند و نه به کاربردی بودن و دسترسی راحت تر و همچنین طرحی که برای برندهای مختلف، درراستای امنیت و پاکیزگی پروژه قابل قبول باشد. متأسفانه صاحب مال یا مشاور لیزینگ با مشکل اجاره و تجارت بعدی و خرج اضافه مواجه می شود. در کل در سرویس های بهداشتی توجه چندانی به مواردی از جمله تعویض نوزادان یا افراد معلول ندارند. یکی از مهم ترین عوامل موفقیت مراکز خرید و جذب بانوان، خدمات بهداشتی تمیز، فاصله استاندارد بین هر سرویس بهداشتی و قابلیت دسترسی برای کودکان و معلولان است ولی درواقع این موضوع چندان مورد توجه تیم اجرا یا تیم سازنده قرار نمی گیرد.
به عنوان سؤال آخر، پیشنهادتان برای رسیدن استانداردهای مراکز خرید ایران به سطح بین المللی چیست؟
حتماً شرکت های مشاوره که با خرده فروشان تجربه همکاری دارند قبل از ساخت در پروژه مشغول باشند. پروژه به جای اینکه از ابتدا بزرگ ساخته شود، قابلیت توسعه داشته باشد. در این صورت و در صورت موفقیت پروژه، فضاهای مختلف می توانند ساخته شوند به جای اینکه یک پروژه بسیار بزرگ در طبقات زیاد ساخته شود؛ البته به دلیل ساخت وساز شهرها برای اینکه GLA مرکز خرید بیشتر باشد، مال ها را در طبقات زیاد مثل 5-4 طبقه می سازند که در این صورت طبقات بالا همیشه فروش شان پایین تر است.