از جنگ ۱۲ روزه تا بازسازی استراتژیها؛ چندین مدیر برجسته از حوزههای فینتک، برندها و مراکز خرید، سال ۱۴۰۴ را برای ما کالبدشکافی کردهاند. اگرچه این گزارش در زمان مقرر منتشر نشد، اما خواندن آن در آستانه سال جدید، برای هر تصمیمگیری اقتصادی، یک ضرورت است.
شاهین کاظمی
گروه صنعتی لایکو
سال ۱۴۰۴ برای شما و مجموعهتان چگونه سپری شد و مهمترین چالشهایی که در این سال با آن مواجه بودید چه مواردی بودند؟
متأثر از شرایط خاص پیشآمده، سال ۱۴۰۴ نهتنها برای گروه صنعتی «لایکو» بلکه برای کلیه فعالان اقتصادی و صنعتی ایران سالی پرفرازونشیب و غیرقابلپیشبینی بود! در این سال پر التهاب ما در «لایکو» سعی کردیم که در گام اول ابتدا درک درستی از شرایط پیدا کنیم و تمام جنبههایی را که بر روی کار ما تأثیر میگذارند، ارزیابی کنیم و سپس با برنامهریزی دقیق به همکاران خودمان اطمینان دهیم که یک سازمان ۵۰ساله میتواند با همفکری و همدلی با کمترین تلاطم از دل بحرانها خارج شود. متعاقب آن تلاش کردیم مسیر حرکت پایدار را با وجود نوسانات اقتصادی و تغییرات سریع بازار حفظ کنیم و درعینحال کیفیت خدمات و تجربه مشتری را ارتقا دهیم.
اما در پاسخ به سؤال شما بهصورت کلی عواملی که بر روی سازمان «لایکو» تأثیرگذار بودند بهصورت فهرستوار عبارت بودند از:
نوسانات اقتصادی و کاهش قدرت خرید مشتریان
تغییرات مداوم در قیمت مواد اولیه، هزینههای لجستیک و رفتار خرید مصرفکنندگان، برنامهریزی مالی و تولید را دشوار کرد. ما مجبور شدیم مدلهای پیشبینی و مدیریت موجودی را بازطراحی کنیم تا انعطافپذیری بیشتری داشته باشیم.
رقابت فشرده در بازار محصولات سبک و لایفاستایل
واردات رسمی انبوه پارچههای ارزان و با کیفیت نازل چینی با تخصیص ارز ترجیحی دولتی در کنار حجم بسیار زیاد قاچاق محصولاتی با برندهای غالباً تقلبی که عمدتاً توسط بازار سنتی تهران و شهرهای بزرگ پخش و توزیع میشوند، باعث شد برای حفظ سهم بازار، روی نوآوری محصول، بهبود طراحی و تقویت هویت برند تمرکز بیشتری داشته باشیم.
البته باید به این مسائل، وضع قوانین عجیبوغریب نظیر آزادسازی واردات تهلنجی، کولبری و... را هم اضافه کرد که هرچند با استدلال دولتیها برای حفظ معیشت مرزنشینان عزیز تهیه شده است؛ ولی باتوجهبه آمار غیررسمی منتشر شده در خصوص واردات پارچه، پوشاک، لوازم آرایشی و بهداشتی و همچنین لوازمخانگی از این مناطق به داخل کشور، میتوان گفت که حفظ معیشت تعداد محدودی از هموطنان مرزنشین زحمتکش در آیندهای نزدیک به قیمت نابودی و ازدسترفتن اشتغال میلیونها ایرانی که در زنجیره صنایع داخل کشور کار میکنند، تمام خواهد شد.
چالشهای زنجیره تأمین و تولید
تأخیر و یا کمبود در تأمین برخی مواد اولیه و محدودیتهای تولیدی، ما را وادار کرد فرایندهای تأمین را بازنگری کنیم و همکاریهای جدیدی با تأمینکنندگان دورتر و حتی ناشناستر را نیز ارزیابی کنیم. بهعنوان مثال در خصوص مواد اولیه حجیمی همچون ابر، موضوع نزدیکی تأمینکننده بسیار حائز اهمیت است که باتوجهبه خلف وعدههای متعدد همکاران تأمینکننده، مجبور شدیم به سراغ تولیدکنندههای جدیدی که در نقاط دورتر هستند نیز برویم و یا با کاهش میزان تأمین نخ پنبهای از سوی شرکت ریسندگی که تاکنون با آن کار میکردیم، بهناچار با صرف هزینه بیشتر به سراغ گزینههای 2 و 3 نیز حرکت کردیم.
توسعه زیرساختهای دیجیتال و فروش آنلاین
پیچیدهشدن سامانههای جدید دولتی نظیر سامانه جامع تجارت و... نیازمند ارتقای سیستمهای مدیریت سفارش، انبارداری، ارزیابی قیمت تمام شده و... بود. این تغییرات زمانبر اما ضروری بودند و بخش مهمی از انرژی تیم را به خود اختصاص دادند و هم اکنون در شرکت چاپرنگ (کارخانه تولید پارچه گروه) موضوع سفارشگذاری از دفتر بازار تا تعاریف فرایندی تولید در بخش مهندسی صنعتی کارخانه و ادامه کار در بخش استخراج فرمولاسیون در آزمایشگاههای خط تولید و اجرای فرایند تولید در خط و در انتها ارسال به بخش انبار و تحویل مشتری بهصورت کاملاً سیستمی و تحت یک نرمافزار واحد انجام میپذیرد که اجرای این کار باتوجهبه تراکم و فشار کمتر بخش تولید در سال جاری امکانپذیر شد.
جذب و نگهداشت نیروی انسانی متخصص
باتوجهبه تغییرات و تحولات در شرکت، نیاز به نیروهای حرفهای بیشتر شد. رقابت در بازار کار و محدودیت منابع انسانی متخصص، یکی از چالشهای جدی ما بود و باعث شد روی فرهنگسازمانی و مسیر رشد کارکنان سرمایهگذاری بیشتری انجام دهیم.
در سال 1404 چه تغییرات معناداری در الگوی رفتار مصرفکنندگان و مشتریان برند خود مشاهده کردید؟ دلیل این رفتارها را چه میدانید؟
خوراک، پوشاک، مسکن سه نیاز اولیه انسان هستند که در جوامع مختلف، هزینههای مربوط به آنها سبد اصلی خرج زندگی هر خانوار را تشکیل میدهد. تجربه نشان داده است که در شرایط بحرانهای اقتصادی، اولین نشانههای رکود در حوزه مسکن مشاهده میشود و با کاهش خریدوفروش مسکن در طبقه متوسط به پایین و شکلگیری مهاجرت به سمت حاشیه شهرها و یا نقاط ارزانتر (در خصوص خانوادههای اجارهنشین) افراد سعی در مدیریت این هزینه را دارند و پس از آن خانوار با کاهش هزینههای مربوط به سبد منسوجات اعم از پوشاک، منسوجات خانگی (فرش، موکت، پرده، رومبلی، کالای خواب، کالای حمام، کالای آشپزخانه و...) تلاش میکند تا از شرایط بحرانی عبور کند و در آخرین گزینه سبد خوراک بهتدریج دچار تغییروتحول میشود.
در سال جاری پس از جنگ 12 روزه ناگهانی در خردادماه، کل جامعه ایرانی با یک شوک شدید مواجه شد و پس از عبور از این مرحله درحالیکه سعی در هضم و بازگشت به روند جاری زندگی داشت با موضوع فعالسازی مکانیزم ماشه و... شهریور و مهر ماه پرتلاطمی را گذراند. در ادامه نیز ناگهان روند صعودی قیمت ارز در فصل پاییز شدت بیشتری یافت و در دی ماه با انجام جراحی اقتصادی و حذف ارز ترجیحی بر روی پارهای از اقلام و مواد اولیه، روند افزایش قیمتها بهصورت لجام گسیختهای شدت یافت و هم اکنون و در ابتدای اسفند ماه هم همچنان موضوع افزایش قیمتها بهصورت تدریجی در حال جریان است.
در حوزه صنعت نساجی و پوشاک، بهصورت سنتی بازار ایران پس از گذراندن تعطیلات نوروزی و مشخصشدن قیمتها (پس از تأثیرگذاری تغییر و تحولات تورمی بر روی قیمتها) بهتدریج فعال میشود و باتوجهبه طولانیبودن زنجیره تأمین در این حوزه از واردات یا خرید الیاف و اجرای فرایندهای ریسندگی، بافندگی، رنگرزی، چاپ و تکمیل تا حوزه دوختودوز و تولید محصول نهایی در قالب پوشاک و یا منسوجات خانگی از یک سو و ازسویدیگر وابستگی بازار به روند مد و تغییر رنگ و... فرایندهای تولید بهتدریج آغاز شده و هرچه به انتهای سال نزدیک میشویم این روند سریعتر و پویاتر میشود.
بررسی روند تولید و فروش صنایع نساجی و پوشاک حاکی از آن است که به دلیل سنتهای خاص جامعه ایرانی عموماً فروش فصل زمستان با عنوان عامیانه خرید شب عید در حوزه پوشاک و منسوجات خانگی تقریباً نیمی از فروش سالیانه سازمانها را به خود اختصاص میدهد و مابقی فروش به ترتیب در فصول پاییز و بعد تابستان و در پایینترین حد در فصل بهار اتفاق میافتد که البته آداب رسوم مذهبی نیز بر این روند تأثیر دارد بهگونهای که فروش در ماههای خاصی از سال نظیر ماه رمضان، محرم و صفر نیز خارج از روند فوق همواره دارای رکود است.
منطبق با این توضیحات امسال صنایع نساجی و پوشاک با چالشهای عدیدهای در فاز تولید مواجه بودند. این صنایع با گذراندن تعطیلات نوروزی بهتدریج در اردیبهشتماه خود را با شرایط قیمتی جدید در بازار تطبیق داده و سفارشگذاری تولید محصولات را آغاز کردند که به ناگهان در خردادماه با جنگ 12 روزه دچار یک شوک شدند و پس از آن با موضوع فضای پرابهام مکانیزم ماشه و مقارن شدن آن با ماههای محرم و صفر عملاً این بخش از صنعت دچار فضای نامشخصی بود، به هر روی در پاییز که مجدد امیدهایی به جهت ثبات در بازار در حال بازگشت بود، موضوع افزایش قیمت ارز و متعاقباً مواد اولیه این صنعت، بخشهای مختلف را دچار چالش کرد، اما شرکتهای تولیدی با امید به فروش خوب زمستان سعی در جذب تأثیرات تورمی را داشتند که متأسفانه در دی ماه از یک سو با یکیشدن تالار اختصاص ارز مجدداً شوک قیمتی شدیدی به این صنعت وارد شد (افزایش بسیار شدید قیمت مواد اولیه نظیر پنبه، پلیاستر، اکریلیک و...) و ازسویدیگر با سایه انداختن فضای جنگ و اعتراضات جامعه ایرانی نسبت به گرانیها این روزنههای امید بهشدت کوچکتر و کمرنگتر شدند، بهگونهای که هم اکنون با رسیدن به انتهای بهمن ماه و نزدیک شدن به آغاز ماه مبارک رمضان نهتنها شرکتها فروش شب عید خوبی نداشتهاند، بلکه با رکود بازار و سطح خرده فروشی، عملاً هیچ فضایی جهت سفارشگذاریهای جدید وجود ندارد و با ادامه این روند در انتهای سال جاری بسیاری از شرکتها و کارخانجات فعال در حوزه صنایع نساجی و پوشاک از گردونه تولید خارج میشوند و خیل عظیم بیکاری در این حوزه از صنعت ایجاد خواهد شد.
البته که در حوزه صنایع نساجی و پوشاک علاوه بر موضوع نیاز، موضوع حال و احوال عمومی جامعه بسیار تأثیرگذار است و درصورتیکه امید به آینده در جامعه بسیار کم شود، تأثیر مستقیمی بر فروش در این حوزه میگذارد و تمایل خانوار ایرانی به خرجکردن و نو کردن پوشاک و منسوجات خانگی بهشدت کاهش مییابد که این مسئله هم اکنون نمود بسیار بارزی دارد و گشتی در بازار بزرگ تهران و سایر مناطق فروش شهری حاکی از رکود بسیار شدید در این حوزه است که ادامه آن بسیار خطرناک بوده و بایستی زنگ هشدار قرمز را از همین حالا برای این حوزه به صدا درآورد.
در بین انواع مختلف منسوجات، شاید وضعیت بخش پوشاک کمی نسبت به سایر حوزهها بهتر باشد، ولی محصولات گروه صنعتی لایکو که در گروه منسوجات خانگی قرار دارند عمدتاً در انتهای سبد خرید خانوار قرار دارند که هم اکنون متأثر از شرایط اقتصادی میتوان گفت که بخش عمده آنها عملاً از سبد خانوار خارج شدهاند.
بخشهای مختلف منسوجات خانگی اعم از کفپوشها (فرش و موکت)، تزیینات داخلی خانه (رومبلی، پرده، کاغذدیواری و...)، کالای خواب (تشک فنری، بالش، لحاف و...)، کالای حمام (حولهها، پادری و...) و کالای آشپزخانه (رومیزی، دستمال، پیشبند، دستکش و...) همگی بخشهایی هستند که در سبک زندگی امروزی پس از پوشاک در گزینههای بعدی خرید هستند.
در سال 1404 چند درصد موفق به تحقق اهداف تعیینشده در حوزههای مارکتینگ، فروش و توسعه شعب شدید و عملکرد خود را در این زمینه چگونه ارزیابی میکنید؟
متأسفانه، در سال جاری مسائلی از قبیل رکود اقتصادی پس از جنگ و افزایش قیمت دلار و جهش شتابزده قیمتها در ابتدای فصل زمستان عملاً شرکتها را در وضعیت مالی بسیار پیچیدهای قرار داد بهگونهای که هم اکنون سرمایه در گردش موردنیاز به جهت خرید مواد اولیه سازمان ما (عمدتاً انواع الیاف، نخ پنبهای، اسفنج و...) در انتهای فصل زمستان به بیش از دو برابر ابتدای فصل بهار افزایش پیدا کرده است و از این بابت بسیاری از شرکتها و سازمانها در وضعیت خاصی به سر میبرند و به همین جهت صحبت از میزان تحقق اهداف مارکتینگ و توسعه شعب بسیار سخت است و سازمانها بایستی به دنبال روشهای حفظ بقا در این شرایط خاص باشند.
ولی بههرحال باتوجهبه اینکه در خردادماه سال آینده جشن 50 سالگی برند لایکو را خواهیم داشت، برای این مراسم و به جهت قدردانی از نیم قرن همراهی خانوارهای عزیز ایرانی با این برند برنامههای ویژهای تدارک دیدهایم که در حوزه تولید میتوان به تولید بسیار محدود پرفروشترین طرحهای نیم قرن اخیر لایکو و عرضه آنها با لیبل اختصاصی یادبود 50 سالگی اشاره کرد.
.jpg)
