چشم‌انداز استراتژیک اقتصاد داده در صنعت ریتیل

نقشه راه پیاده‌سازی از تئوری تا اکوسیستم داده‌محور

در ادامه بخش اول مقاله که به تشریح مدل‌های درآمدی پرداخته شد، این مقاله نقشه راه اجرایی برای تبدیل چشم‌انداز استراتژیک «اقتصاد داده» به یک واقعیت عملیاتی سودآور را ارائه می‌دهد. این مسیر، یک پروژه بلندمدت و تکاملی است که در یک مدل بلوغ سه‌مرحله‌ای پیاده‌سازی می‌شود: 

1. مرحله اول، بنیاد داده: تمرکز این مرحله بر یکپارچه‌سازی فنی و تجمیع داده‌هاست. اقدامات کلیدی شامل اتصال کیوسک‌ها به سیستم‌های POS و ERP از طریق یک میان‌افزار (Middleware) قوی و ایجاد یک انبار داده اولیه (Data Warehouse) جهت تجمیع، پاک‌سازی و مدیریت داده‌ها است. خروجی این مرحله، دستیابی به یک منبع واحد قابل اعتماد (Single Source of Truth) 
برای تمام تحلیل‌های آتی است. 
2. مرحله دوم، هوشمندسازی و درآمدزایی داخلی: هدف این فاز، اثبات بازگشت سرمایه (ROI) اولیه از طریق بهینه‌سازی داخلی و خلق اولین جریان‌های درآمدی است. این امر با راه‌اندازی اولین محصولات داده‌محور، مانند داشبورد‌های تحلیلی برای برند‌ها (مدل RaaS)، فعال‌سازی شبکه تبلیغات داخلی و اجرای آزمایشی مدل اجاره‌داری مبتنی بر عملکرد محقق می‌شود. 
3. مرحله سوم، اکوسیستم داده خارجی و پلتفرم‌سازی: در این مرحله، تمرکز بر تبدیل شدن از مصرف‌کننده داده به یک «پلتفرم داده فیزیکی» است. اقدامات کلیدی شامل توسعه محصول «داده به‌عنوان سرویس»  (DaaS)برای فروش تحلیل‌های کلان و ناشناس به شرکت‌های ثالث و ایجاد API‌های استاندارد برای اشتراک‌گذاری امن داده‌ها است. 

حاکمیت داده؛ از یک الزام قانونی تا یک مزیت رقابتی پایدار
در اقتصاد داده، اعتماد ارزشمندترین دارایی است. یک چهارچوب حاکمیت داده (Data Governance) قوی، تنها یک الزام برای تطبیق با مقرراتی مانند GDPR نیست، بلکه یک مزیت رقابتی استراتژیک است. مراکزی که در مورد نحوه جمع‌آوری و استفاده از داده‌ها شفافیت کامل داشته باشند و کنترل آن را به دست مشتری بسپارند، نه‌تنها اعتماد او را جلب می‌کنند، بلکه در بلندمدت داده‌های باکیفیت‌تری جمع‌آوری کرده و شرکای تجاری معتبرتری جذب خواهند نمود. سه رکن اصلی این چهارچوب عبارتند از: امنیت و حفاظت از داده در برابر دسترسی غیرمجاز، رعایت حریم خصوصی کاربران و شفافیت در مورد چرایی و چگونگی استفاده از داده‌ها. 

نتیجه‌گیری نهایی؛ آینده ریتیل در گروی مدیریت داده است
کیوسک‌های هوشمند، دروازه تحول مراکز خرید از «مدیران ملک و فضا» به «مدیران داده و تجربه» هستند. تصمیم‌گیران این صنعت در یک دوراهی استراتژیک قرار دارند؛ نادیده‌گرفتن این دارایی و واگذاری عرصه به رقبای دیجیتال یا سرمایه‌گذاری بر زیرساخت داده‌محور و تبدیل مرکز خرید به یک اکوسیستم اقتصادی هوشمند و پایدار. آینده از آنِ مراکزی خواهد بود که درک کنند ارزشمندترین دارایی آن‌ها، داده‌ای است که در هر مترمربع تولید می‌شود.